Davul kayıtları, ev stüdyosu ortamındaki en zorlu görevlerden biridir. İşte bu yüzden, bu konuyu yeni yaklaşımlarla periyodik olarak ele almak her zaman faydalıdır. Bu yazıda, tek mikrofondan başlayan ultra basit yöntemlerden, kitin etrafına stratejik olarak yerleştirilmiş çoklu mikrofon dizilimlerine kadar geniş bir strateji yelpazesini inceleyeceğiz.
Ancak başlamadan önce şunu unutmayın: İyi bir davul kaydı, her şeyden önce iyi tınlayan bir davul setiyle başlar. Yani, tüm drumheads (davul derileri) iyi durumda ve doğru akort edilmiş olmalıdır; aşırı çınlamayı, trampet hırıltısını veya pedal gıcırtılarını önlemek için dampening (sönümleme) materyalleri ve donanım ayarları kullanılmalıdır. Ahşap paneller ve halıların yansıma ile emilim dengesini sağladığı akustik bir alan da büyük avantajdır. Ve en önemlisi: Harika bir tuşe/hissiyat ile çalan yetenekli bir davulcu! Bunlar tamamsa, mikrofonları kurmaya başlayabiliriz.
1. Tek Mikrofonla Başlayın
En sade davul kaydını almanın yolu basitlikten geçer; bu konuda tek mikrofon yönteminin üstüne yoktur. Bu yöntemde, tek bir mikrofonu kitin yaklaşık 1,5 – 2 metre önüne, bass drum (bas davul/kick) hizasının biraz üzerine ve trampete bakacak şekilde yerleştirirsiniz.
Bir condenser mikrofon veya Shure SM58 gibi basit bir dynamic mikrofon işinizi görecektir. Hatta dinamik mikrofonlar, yüksek frekans aralıkları daha düşük olduğu için zil patlamalarının sesi domine etmesini engellemekte bazen daha başarılı olabilir. Bu yöntemin en büyük avantajı, çoklu mikrofonlamada oluşan phasing (faz) sorunlarının olmamasıdır; dezavantajı ise canlı kayıt yapmıyorsanız tek bir mono imajla sınırlı kalmanızdır.
2. İki Mikrofonlu Yaklaşım
İkinci bir mikrofon eklemek, ultra basit yönteme göre biraz daha esneklik sağlar:
- Spot Mic Kullanımı: Öndeki ana mikrofona ek olarak, trampetin hemen üzerine ikinci bir dinamik mikrofon yerleştirebilirsiniz. Bu spot mic (nokta mikrofonu), genel ambiyans hissini korurken backbeat (temel vuruş) üzerine odaklanmayı sağlar.
- Overhead Alternatifi: Kitin hemen üzerine, birbirine 45 derece açıyla bakan bir çift mikrofon yerleştirebilirsiniz. Mikrofonları birbirine yakın tutmak, kitin merkezine olan mesafe farkından kaynaklanan phase cancellation (faz iptali) riskini azaltır.
3. Üç Mikrofonlu Yöntem: Glyn Johns Formülü
60’lı ve 70’li yılların efsanevi İngiliz kayıt mühendisi Glyn Johns’un adıyla anılan bu formül, basitliği korurken profesyonel bir tınıya yaklaşmanızı sağlar:
- Kick: Daha odaklanmış bir bas davul sesi için AKG D112 gibi düşük frekans mikrofonunu doğrudan davulun önündeki rezonans derisine yerleştirin. Eğer deri çıkarılmışsa, mikrofonu içeri sokup doğrudan beater (tokmak) kısmına yönelterek daha “tıkırtılı” (clicky) bir ses alabilirsiniz.
- Overhead: Bir mono overhead (tercihen geniş diyaframlı bir condenser), kitin merkezinin tam üzerine, trampete bakacak şekilde yerleştirilir.
- Side/Floor Tom: Üçüncü mikrofon, floor tom’un üzerine, yerden birkaç fit yüksekliğe yerleştirilir ve o da bir nevi overhead görevi görür. Eğer daha fazla “çatlama” sesi gerekiyorsa, trampete dördüncü bir mikrofon eklenebilir.
4. Dört ve Daha Fazlası
Profesyonel stüdyolarda tek bir kit için 8-10 veya daha fazla mikrofon kullanılması yaygındır. Eğer maceracı hissediyorsanız şunları deneyebilirsiniz:
- İki adet overhead (tercihen matched pair yani eşleşmiş çift).
- Kick, trampet ve her bir tom için ayrı birer spot mic.
- Trampetin alt kısmına yerleştirilen (hırıltıyı yakalamak için) ek bir mikrofon.
- Daha geniş ve dinamik bir duyum için kitin 2-3 metre önüne yerleştirilen room mics (oda mikrofonları).
5. Dikkat: Faz Sorunları
Çok sayıda mikrofonu birbirine yakın kullanmanın dezavantajı phasing riskidir. Aynı enstrümana yöneltilmiş iki mikrofonun fazları birbiriyle çakıştığında ses zayıflar ve kalitesizleşir. Bunu önlemek için:
- 3-in-1 Kuralı: Overhead mikrofonların trampete eşit uzaklıkta olduğundan emin olun ve bu mikrofonları, aynı kaynağa yönelmiş diğer mikrofonlardan üç kat daha yükseğe yerleştirin.
- Mesafe Eşitliği: Bir davulda birden fazla mikrofon kullanılıyorsa, sesin mikrofonlara ulaşma süresini eşitlemek için her ikisi de aynı noktaya ve aynı mesafeye yönlendirilmelidir.
- Polarity: Mikserinizdeki veya ses kartınızdaki phase-inversion (faz tersleme) anahtarını kullanarak polarity (kutuplanma) ayarını değiştirebilir ve kulağınıza en “doğru” gelen hali seçebilirsiniz.