1. Şarkınızın Tamamen Bittiğinden Emin Olun
Kulağa çok bariz bir kural gibi gelse de, stüdyoda saatin tıkır tıkır işlediği ve müşterinin parasını ödediği o kıymetli zaman diliminde şarkısını bitirmeye çalışan çok fazla insan var. Harika bir şarkı yakaladığınızı hissettiğinizde heyecanlanmanızı ve hemen kaydetmek istemenizi anlıyorum. “Aman canım, bridge (köprü) bölümünün bilmem kaçıncı satırını değiştirmek ne kadar sürebilir ki?” diye düşünebilirsiniz.
Ancak gerçek şu ki, stüdyo saati işlerken ortam yaratıcı olmaktan ziyade stresli bir hale bürünür ve burası sözleri mükemmelleştirmek için hiç de ideal bir yer değildir. Paranızı boşa harcamamak için sabırlı olun; stüdyo rezervasyonu yapmadan önce gerekirse bir hafta veya bir ay daha bekleyin.
2. Basit Bir Taslak Kayıt Alın
Herkesin şarkı yazma süreci farklıdır ve bu çeşitlilik harikadır. Ancak şarkınızın bittiğinden emin olmanın tek bir mutlak yolu vardır: akıllı telefonunuza basit bir rough recording (taslak kayıt) almak.
Buradaki “basit ve taslak” kelimesinden kasıt; sadece tek bir enstrüman (genellikle gitar veya piyano) ve akıllı telefonunuza kaydedilmiş bir vokaldir. Şarkınızı bir dinleyici gözüyle dışarıdan dinlemezseniz, yazım ve düzenleme sürecindeki kritik hataları gözden kaçırabilirsiniz. Şarkıyı canlı olarak yüz kere çalmış olmanız fark etmez; elinize söz kağıdını alıp arkaya yaslanarak o taslağı dinlediğinizde, çalarken asla fark edemeyeceğiniz küçük kusurları yakalarsınız. Ayrıca bu nihai taslak, stüdyoya gelecek olan demo vokalisti ve session (oturum) müzisyenleri için harika bir referans olacaktır.
3. Demoların, Şarkıdaki Yapısal Sorunları Çözmeyeceğini Bilin
Bazen bir şarkıyı bitirirsiniz ve içinde bir şeylerin eksik olduğunu hissedersiniz. Sonra kendi kendinizi, “Şarkı aslında güzel, tam grup demosu yapıldığında o eksiklik kapanır” diye ikna etmeye çalışırsınız. Deneyimlere dayanarak söylemek gerekirse; eğer kayda girmeden önce şarkıyla ilgili şüpheleriniz varsa, demo bu sorunu çözmeyecektir.
Evet, harika müzisyenlerden oluşan tam bir grup eşliğinde her şarkı kulağa daha iyi gelir; ancak asıl sorunun melodi veya sözlerde olduğu durumlarda, bunu örtbas etmek için paranızı boşa harcamayın. Şarkıda bir şeylerin eksik olduğunu hissediyor ama ne olduğunu bulamıyorsanız, güvenilir bir arkadaşınıza dinletin ya da şarkıyı bir süreliğine nadasa bırakın. Sorunu çözmek için doğrudan demoya sarılmak, başarısız sonuçlar almanın en pahalı yoludur.
4. Ucuza Getirmek İçin Demoyu Kendiniz Kaydetmeyin
Bunu tamamen stüdyo profesyonellerine bırakın. Bu mantığı çok iyi anlıyorum çünkü ben de yıllarca aynısını yaptım. Ancak aradaki fark şu: Şarkı yazmak kadar ses mühendisi (recording engineer) veya oturum müzisyeni olmaya hevesliyseniz, deneyim kazanmak adına bunları yapabilirsiniz.
Eğer amacınız profesyonel bir mühendis veya stüdyo müzisyeni olmak değil de sadece paradan tasarruf etmekse, iyi yapamadığınız işler için uzmanları kiralayın. Önemli olan günün sonunda sizi bir profesyonel olarak gösterecek kaydı elde etmektir; piyasaya sunulamayacak (pitchable) düzeyde amatör duran bir kayıtla tasarruf etmenin hiçbir anlamı yok. Egonuzu bir kenara bırakın. Uzman olduğunuz, iyi yaptığınız bölümü siz yapın, geri kalan kısımları diğer kişilere havale edin. Müzik dünyasında yer edinmek istiyorsanız bunun bir iş olduğunu ve yatırım yapmanız gerektiğini unutmayın.
5. Çok Geçerli Bir Sebebiniz Yoksa “Full-Band” Demo Yapmayın
Profesyonelce kaydedilmiş, tam kadro grup (full-band) demolarının kulağa harika geldiği bir gerçek; ancak çok pahalı oldukları da bir başka gerçektir. Demoyu ne amaçla yaptığınıza bağlı olarak, profesyonelce çalınmış tek bir gitar/vokal veya piyano/vokal kaydı ihtiyacınız olan tek şey olabilir.
Bana göre tam grup demosu yapmak için yalnızca birkaç geçerli sebep vardır:
- Şarkıyı bir dizi veya film projesine (film/tv pitch) sunacaksınızdır ve sizden o sahne için tam grup tınısı isteniyordur.
- Demoyu, şarkıyı seslendiren vokalistin kendi sanatsal projesi (artist project) olarak kullanmayı planlıyorsunuzdur. Yani bir taşla iki kuş vurup hem şarkınızın demosunu yaparken hem de o şarkıcıyı sektöre tanıtacak bir iş çıkarıyorsunuzdur.
Bunun dışındaki durumlar için sadece “canınız öyle istiyor” diye full-band demo yapmayın. Tek bir şarkıyı tamamen patlatmak yerine, aynı bütçeyle birden fazla şarkının temiz, sade ve profesyonel gitar/vokal demolarını hazırlayarak paranızın karşılığını çok daha iyi alabilirsiniz. Unutmayın, durum gerektirdiğinde profesyonelce kaydedilmiş sade bir demonun üzerine daha sonra her zaman başka enstrümanlar ekleyebilirsiniz.
Sonuç
Şarkınızı demo sürecine hazırlarken bu ipuçlarını aklınızda bulundurursanız, sürecin getireceği kaygılardan büyük ölçüde kurtulursunuz. Paranızı ve emeğinizi ortaya koyarken stres yaşamanız doğaldır; ancak kararları önceden ne kadar doğru alırsanız, kayıt sürecinden o kadar keyif alır ve şarkılarınızın en harika versiyonlarını dünyaya sunabilirsiniz.